ORMUZ, SHMORMUZ
װאָס איז דאָס?
אַ שמאָלער ים־דורכגאַנג צווישן איראַן און אָמאַן, וואָס פֿאַרבינדט דעם פּערסישן גאָלף מיטן אָקעאַן.
A shmoler yam-durkhgang tsvishn Iran un Oman, vos farbindt dem persishn golf mitn okean.
Un détroit maritime étroit entre l’Iran et Oman, qui relie le golfe Persique à l’océan.
פארוואס איז ער וויכטיק?
בערך 20% פֿון דער וועלט־נאַפט גייט דורך דאָרטן.
Berekh 20% fun der velt-naft geyt durkh dortn.
Environ 20 % du pétrole mondial passe par là.
דאָס איז אַ הויפּט־ענערגיע־רוטע פֿאַר אזיע און אייראָפּע.
Dos iz a hoypt-energiye-rute far Azye un Eyrope.
C’est une route énergétique majeure pour l’Asie et l’Europe.
היסטאָריש־פּאָליטישער קאָנטעקסט
אין דער איראַן־איראַק מלחמה איז דער דורכגאַנג געווען אַ ציל פֿון אַטאַקן („טאַנגקער־קריג“).
In der Iran-Irak milkhome iz der durkhgang geven a tsil fun atakn (“tanker-krig”).
Pendant la guerre Iran-Irak, le détroit fut une cible d’attaques (« guerre des pétroliers »).
איראַן האָט עטלעכע מאָל געדראָט צו פֿאַרשליסן דעם דורכגאַנג אין צײַטן פֿון שפּאַנונג.
Iran hot etlekhe mol gedrot tsu farshlisn dem durkhgang in tsaytn fun shpanung.
L’Iran a plusieurs fois menacé de fermer le détroit en période de tension.
ריזיקאָס
דער דורכגאַנג איז שמאָל, דערפֿאַר איז ער גרינג צו שטערן.
Der durkhgang iz shmol, derfar iz er gring tsu shtern.
Le détroit est étroit, donc facile à perturber.
אַ קריזיס קען גלײַך העכערן נאַפט־פּרײַזן אין דער וועלט.
A krizis ken glaykh hekhern naft-prayzn in der velt.
Une crise peut immédiatement faire monter les prix du pétrole dans le monde.